Trump’tan İthalat Vergileri Açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada çelik, alüminyum ve otomobiller gibi kritik sektörlerdeki ithalat vergilerine dikkat çekerek, “Gümrük vergisi ne kadar yüksek olursa, o kadar hızlı gelirler” ifadelerini kullandı. ABD, büyük ölçüde Tayvan ve Asya’nın diğer bölgelerinden ithal edilen çiplere bağımlı durumda. Bu durum, hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından ulusal güvenlik açısından önemli bir tehdit olarak değerlendiriliyor.
Trump, birçok hayati ilacın ABD yerine İrlanda ve diğer ülkelerden ithal edildiğini belirterek, ilaç ithalatına yeni vergiler getirmeyi düşündüğünü ifade etti. “Artık kendi ilaçlarımızı kendimiz üretmiyoruz” diyen Trump, üretimin yeniden ABD topraklarına kaydırılması gerektiğini vurguladı. Ancak bazı şirketlere gümrük vergilerinden muafiyet tanınabileceği sinyalleri vererek, önceki tutumuna kıyasla daha esnek bir yaklaşım sergiledi.
Trump, otomotiv parçalarının Kanada ve Meksika gibi ülkelerde üretildiğini hatırlatarak, bu şirketlerin ABD’ye geçiş sürecinde desteklenebileceğini belirtti. “Biraz zamana ihtiyaçları var çünkü onları burada yapmak zorundalar” açıklaması, otomobil şirketlerine yönelik olası muafiyetlerin habercisi oldu. Bu açıklamaların ardından General Motors, Ford ve Stellantis’in hisseleri yükselişe geçti.
Esneklik Vurgusu
Trump, muafiyetler hakkında yöneltilen bir soruya “Ben çok esnek bir insanım. Fikrimi değiştirmem ama esneğimdir” diyerek yanıt verdi. Ayrıca Apple CEO’su Tim Cook ile bir görüşme gerçekleştirdiğini ve ona destek verdiğini belirtti.
Gümrük Vergileri ve Piyasa Tepkisi
Trump, 2 Nisan’da Vietnam gibi ülkeleri kapsayan “karşılıklı” gümrük vergisi planını duyurdu. Ancak, piyasalardaki dalgalanmaların ardından bu tarifeleri 90 gün süreyle askıya almak zorunda kaldı. Söz konusu vergiler, daha önce tüm ithalata yüzde 10, çelik, alüminyum ve otomobillere yüzde 25 oranında uygulanan vergilere ek olarak getirildi. Kanada ve Meksika’dan gelen birçok ürüne de yüzde 25 vergi uygulanmaya başlandı. Bu hamlelerle birlikte ABD’nin gümrük tarifeleri son yüzyılın en yüksek seviyelerine ulaştı.
Geçtiğimiz hafta Çin ile yaşanan gerginlik sonrası, Çin’den ithal edilen ürünlere uygulanan tarifeler yüzde 145’e çıkarıldı. Ancak, cuma günü akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, televizyonlar ve diğer elektronik ürünler bu vergilerden muaf tutuldu. Bu ürünler, ABD’nin Çin’den yaptığı toplam ithalatın yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Yönetim, bu ürünlerin çip bağlantılı ulusal güvenlik soruşturmasına dahil edileceğini açıkladı. Ancak sektör temsilcileri, bu kararların asıl nedeninin elektronik ürünlerde fiyat artışına yönelik toplumsal tepkiden kaçınmak olduğunu düşünüyor. Ayrıca, Apple gibi teknoloji devlerinin Beyaz Saray ile temasa geçerek tarifelerin kendilerine zarar vereceğini bildirdikleri de konuşuluyor.
Çip Vergileri ve Yatırım Artışı
Yeni çip vergilerinin, Trump’ın daha önce çelik ve alüminyumda kullandığı 1962 tarihli Ticareti Genişletme Yasası’nın 232. Bölümü kapsamında uygulanacağı belirtiliyor. Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, pazartesi günü yaptığı açıklamada çip tarifelerinin ulusal güvenliği sağlamak adına gerekli olduğunu savundu.
Trump, çip vergilerinin şirketleri üretimlerini ABD’ye kaydırmaya teşvik edeceğini ifade etti. Bu kapsamda bazı şirketlerden olumlu adımlar geldi. Dünyanın en büyük çip üreticisi TSMC, önümüzdeki dört yıl içinde ABD’de 100 milyar dolarlık yatırım yapacağını duyurdu. Apple, ülke genelindeki tesislerini büyütmek için dört yılda 500 milyar dolarlık bir yatırım planı açıkladı. Çip üreticisi Nvidia ise yapay zeka için tamamen ABD’de üretilecek süper bilgisayarlar geliştireceğini bildirdi. Nvidia, bu alanda toplamda 500 milyar dolara varan bir altyapı yatırımı planlıyor. Nvidia CEO’su Jensen Huang, “Dünyanın yapay zeka altyapısının motorları ilk kez Amerika Birleşik Devletleri’nde inşa ediliyor” dedi.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada bu gelişmelere “Trump etkisi iş başında” denilerek dikkat çekildi. Açıklamada, “Bu endüstrileri kendi bünyemize katmak, Amerikan işçisi, Amerikan ekonomisi ve Amerikan ulusal güvenliği için iyi – ve en iyisi henüz gelmedi” ifadeleri yer aldı. Ancak eleştiriler de gündeme geldi. Bazı çevreler, Trump yönetiminin Biden döneminde çip fabrikalarına verilen hibeleri geri çekmekle tehdit ettiğini hatırlatarak, tarifelerin yerli sanayiye katkı sağlayıp sağlamayacağı konusunda şüpheler taşıyor. Öte yandan, Çin, Japonya, Güney Kore ve Tayvan gibi ülkelerin de yarı iletken üretimini vergi indirimleri ve sübvansiyonlarla yoğun biçimde desteklediği biliniyor.
