Dünyanın farklı bölgelerinde, çeşitli şekillerde insan yaşamına ve ihtiyaçlarına fayda sağlayan endüstriler bulunur. Sanayileşme, temel olarak, çeşitli doğal veya sentetik kimyasalları işleyerek insanlara yararlı mal ve hizmet üretimini içerir. Endüstriyel kimyasallar; lityum bromür çözeltileri, aktif karbon içeren kimyasallar, yüksek asidik kimyasal maddeler veya doğal radyoaktif metalleri içeren kimyasallar gibi çözelti bazlı olabilir.
İnsan yapımı veya sentetik, mal ve hizmetlerin hazırlanmasında kullanılan madde ve bileşikleri oluşturan kimyasallar, genel olarak tehlikeli madde grubunda yer alır. İnsanlar endüstriyel kimyasallara maruz kaldığında zarar görebilir, hatta bu tehlike ölümcül sonuçları da içerebilir. Bununla birlikte, kimyasallar endüstrilerde başarılı uygulama alanlarına sahiptir.
Endüstriyel kimyasalların etkileri, esas olarak fabrikalarda çalışan işçiler için bir risk veya tehlike oluşturur. Fabrika işçilerinin çoğu; iş yerinde kimyasallarla nasıl başa çıkacakları, kimyasalın yan etkileri ve kendilerini bu kimyasalların yan etkilerinden nasıl koruyacakları bilgisinden yoksun olabilir. Başarılı bir risk yönetimi ve çalışan güvenliği için endüstriyel kimyasal maddelerin potansiyel tehlikelerini, kimyasalı işlemeye geçmeden anlamak önemlidir.
Endüstriyel Kimyasal Nedir?
Endüstriyel kimyasallar, endüstriyel olarak işlenmek üzere geliştirilmiş kimyasallardır. Bazı endüstriyel kimyasallar yalnızca endüstriyel üretim süreçlerinde kullanılırken bazıları tüketici pazarında yer alan ticari ürünlerde bileşen olarak kullanılır. Solventler, reaktanlar, yağlayıcılar, kaplamalar, boyalar, renklendiriciler, mürekkepler, mastikler, stabilizatörler, plastikleştiriciler, kokular, alev geciktiriciler, iletkenler ve izolatörler dahil olmak üzere endüstriyel kimyasallar sınıfı oldukça geniştir.
Bu kimyasallara önemli ölçüde maruz kalmak, insan veya çevre üzerinde zararlı etkilere neden olabilir. Bazı endüstriyel kimyasallar “Kalıcı Organik Kirletici”, yani kısaca KOK’tur. KOK olan endüstriyel kimyasalların insan sağlığı üzerindeki etkileri hafif cilt tahrişi, baş dönmesi ve baş ağrılarından bağışıklık, üreme, sinir ve endokrin sistemleri üzerindeki kronik etkilere kadar çeşitlilik gösterebilir. Bazı endüstriyel KOK’lar kansere neden olan ajanlar olarak kabul edilir. KOK’ların ortak özellikleri şunlardır:
- Toprak, su ve en önemlisi havayı kapsayan doğal süreçlerin sonucu olarak çevreye geniş çapta dağılabilir.
- Oldukça uzun yıllar boyunca bozulmadan kalabilir.
- İnsanlar da dahil olmak üzere canlı organizmaların yağ dokusunda birikebilir.
- Besin zincirinde yüksek seviyelerde ve yüksek konsantrasyonlarda bulunur.
- Hem insan hem de yaban hayatı için zehirlidir.
Endüstriyel Kimyasalların Güvenli Kullanımı İçin Önlemler
Zararlı kimyasallara karşı alınacak güvenlik önlemleri için farkındalık sağlamak üzere kimyasalları işleyecek işçilere veya kullanıcılara eğitim vermek, endüstri yönetiminin sorumluluğunda olmalıdır. Kimyasal işlemeye ilişkin temel yönergeler tüm çalışanlara ve kullanıcılara iyi öğretilmelidir.
- Öncelikle dikkat edilmesi gereken unsur, zehirli kimyasalların uygun şekilde imha edilmesidir. Zehirli kimyasallar açık alanlara atılmamalıdır. Zehirli endüstriyel kimyasal maddeler bertaraf edilmeden önce, kaplara uygun şekilde kapatılmalıdır.
- Sanayide çalışan işçiler, kimyasalın reaksiyonu sonucu açığa çıkan endüstriyel gazlar için vücudun hassas bölgelerini koruyan uygun ekipman kullanmalıdır. Endüstriyel kimyasallarla çalışırken göz ve elleri korumak üzere eldiven veya koruyucu gözlük kullanmak gerekir.
- Yanıcı kimyasallar oldukça dikkatli kullanılmalıdır. Yanıcı endüstriyel kimyasal madde kullanımından kaynaklanabilecek kazalara karşı uygun bir havalandırma sistemi bulunmalıdır.
- Kimyasalların taşınmasında endüstriyel kimyasallara dayanıklı ve sızdırmaz kaplar kullanılmalı, uygun taşıma olanakları sağlanmalıdır.
- Çalışanları veya kullanıcıları öncesinde yan etkilerden haberdar etmek için tüm kimyasallar uygun şekilde tanımlanmalı ve anlamları ile birlikte gerekli yerlere etiketlenmiş olmalıdır.
- Kimyasalların vücudunuzla temas etmesi halinde, vücudunuza herhangi bir zarar gelmemesi için derhal tıbbi yardım almalısınız.
Lityum bromür çözeltisi gibi çözelti formundaki kimyasallar veya aktif karbon içeren bileşikler gibi katı formdaki kimyasallar değişik formlara sahip olduğu için farklı kullanım ve önlemleri beraberinde getirebilir.
