Dr. Ögretim Üyesi Çağdaş Gökhun Özmerdiven’den böbrek çıkış darlığıyla ilgili açıklama.
Üretero-pelvik bileşke darlığı-UP Darlık
Böbreğe gelen kan süzülerek oluşan atık maddeler idrara dönüştürülür ve oluşan bu idrar böbreğin orta kısmında bulunan havuzcuktan (böbrek pelvisi) idrar kanalı (üreter) aracılığı ile idrar kesesine gönderilir. Havuzcuk ile kanalın birleşim yerinde olan darlıklara böbrek çıkışı darlığı- UP darlık denir. Böbreğin doğumsal kusurları içinde en sık görülendir. Sonuç olarak böbrek içinden aşağıya doğru, kanaldan idrar kesesine gönderilmesi gereken idrar rahatça boşalamadığı için böbrek şişer (hidronefroz) ve büyür. Bu durum devam ettikçe böbrek fonksiyonlarında azalma gözlenir.
Belirtiler, Bulgular ve Teşhis
Henüz anne karnında rutin gebelik takibi yapılırken, kontrol ultrasonografilerde bebek böbreğinin genişlemiş olduğu farkedilebilir. Özellikle son 3 aylık dönemde daha kolay farkedilebilen bu bulgu, günümüzde böbrek çıkışı darlıklarının en sık teşhis edildiği durum haline gelmiştir.
Doğum öncesi fark edilmeyen çocuklarda, bebeklik çağında yüksek ateşle seyreden idrar yolu enfeksiyonları, idrarda kanama, karında şişlik olması ile böbrek çıkışı darlığından şüphe edilebilir Böbrek içinde rahatça atılamayan idrar bulunması nedeni ile bu hastalarda böbrek taşı oluşum riski de artmıştır.
Şüphe olan durumlarda ilk yapılması gereken radyolojik değerlendirme böbrek ultrasonografisidir. Çıkış darlığının şiddetine göre hafif, orta ya da ileri derecede genişleme şeklinde (hidronefroz) bir sonuç alınabilir. Darlık şiddetinin daha objektif olarak anlaşılması ve tedavide ne yapılacağına karar verilmesi için böbrek sintigrafisi gereklidir.
Tedavi
Hafif ya da orta şiddetli darlıklarda takip yapılabilir. İlk teşhis anında ileri derecede böbrek büyümesi ve şişmesi olanlara, sintigrafide böbrek içinden kanala atılımın ileri derecede uzamış olduğu ve böbrek fonksiyonunda ciddi bir azalmanın olduğu olgulara cerrahi olarak düzeltme tavsiye edilir. Cerrahide temel amaç, böbrek çıkışı ve kanal bileşkesini genişletecek şekilde düzeltmek (pyeloplasti) ve varsa dıştan basıyı bertaraf etmektir. Bu ameliyat açık, laparoskopik ya da robot yardımlı laparoskopik yöntemler ile yapılabilir.
