Discord ve Türkiye’deki Erişim Engeli
Getty Images Discord, kullanıcılara anında sesli, yazılı ya da görüntülü sohbet etme imkanı sunan bir platformdur. Türkiye, 9 Ekim’de ABD merkezli iletişim platformu Discord’a erişim engeli getirdi. Bu engelin nedeni, platformun suç teşkil eden içeriklerin paylaşıldığı ve çocuklara yönelik şantaj ve istismar iddialarıyla anılmasıdır. Discord, Mayıs 2015’te piyasaya sürüldü ve başlangıçta birçok oyunsever tarafından oyun oynarken sesli sohbet imkanı sağlamak amacıyla kullanıldı. Kullanıcılar, sohbet odaları oluşturabildikleri “sunucular” aracılığıyla iletişim kurabiliyorlar. Bu sunucular, farklı ihtiyaçlara göre özelleştirilebiliyor ve herkese açık ya da davetiye yoluyla katılınabilen şekilde ayarlanabiliyor. Bir sunucuya üye olan kullanıcılar, dünyanın neresinde olursa olsun “kanallar” adı verilen yazılı veya sesli sohbet odalarına katılabiliyor. Ayrıca, bireysel olarak ya da en fazla 10 kişilik gruplar halinde “direkt mesajlar” üzerinden de iletişim kurabiliyorlar. Platforma katılmak için en az 13 yaşında olmak gerekmektedir. Eğer bir ülkenin sosyal medya yasaları, bu yaştan daha yüksek bir asgari üye yaşı belirliyorsa, Discord’a kaydolmak için yerel yasalara uyulması gerekiyor.
Discord, ilk yıllarında oyunseverler arasında büyük bir popülariteye ulaştı. Ancak zamanla yayın açma ve görüntülü arama gibi yeni özelliklerin eklenmesiyle kullanıcı tabanı yüzbinlerden on milyonlara çıktı. Bugün, oyunseverlerin yanı sıra şirketlerden okullara, arkadaş gruplarından çeşitli enstitülere kadar geniş bir yelpazede topluluklar, iletişim kurmak ve içerik paylaşmak için Discord’u kullanıyor. Discord’un resmi web sitesine göre, platformun aylık aktif kullanıcı sayısı 150 milyondan fazladır.
Platformun Karanlık Yüzü
Diğer sosyal medya platformlarında olduğu gibi, Discord’un da kötüye kullanılan yönleri bulunmaktadır. Platform, hem Türkiye’de hem de global ölçekte, siber suçlar, online zorbalık ve cinsel istismar iddiaları ile gündeme gelmiştir. Discord, İstanbul’da 4 Ekim Cuma günü İkbal Uzuner ve Ayşenur Halil adlı 19 yaşındaki iki kadının aynı yaştaki Semih Çelik tarafından vahşice öldürülmesinin ardından tartışmaların merkezine yerleşti. Çelik’in Discord üzerinden bir Incel (Involuntary celibate/İstemsiz Bekarlık Projesi) grubuyla iletişim halinde olduğu iddia edildi. Bu cinayetlerin ardından, Discord ve benzeri platformlarda suç unsuru barındıran birçok grubun var olduğu ve bu grupların bazı üyelerinin suça teşvik edici içerikler paylaştığı öne sürüldü. 9 Ekim günü, “Çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik suçlarının işlendiğine dair yeterli şüphenin bulunması” gerekçesiyle Discord’a erişim engeli getirildi.
Gazeteci ve iletişim danışmanı Mehmet Şafak Sarı, toplumda şoke eden bu cinayetleri işleyen Çelik gibi, kendini toplumda bulamayan bireylerin, şiddet içerikli paylaşımları teşvik eden platformları kullandığını belirtti. BBC Türkçe‘ye konuşan Sarı, bu kişilerin karşılaştıkları tepkiler ya da platform kuralları tarafından engellendikleri için, paylaşımlarını herkese açık uygulamalarda yapmayı tercih etmediklerini ifade etti. Ayrıca, Discord’a erişimin engellenmesinin bu tür davranışları daha da teşvik edebileceği ve bu tür faaliyetlerde bulunmak isteyen çocukların “daha kapalı mecralara” yönelebileceği konusunda uyarıda bulundu. Sarı, Ağustos ayında Türkiye’nin Roblox adlı oyun platformuna erişim engeli getirmesini örnek göstererek, “Roblox yasaklandığında da çocuklar farklı sitelere yöneldi. Discord’da da aynı durumu yaşayabiliriz” dedi.
Discord’un Türkiye’de erişime engellenmesinden bir gün önce, Rusya da platformu yasaları ihlal ettiği ve uygunsuz içerikleri kaldırmadığı gerekçesiyle yasaklamıştı. 2023’te ise ABD Savunma Bakanlığı’ndan sızdırılan belgelerin bir asker tarafından ilk olarak Discord’daki bir sunucuda paylaşıldığı tespit edilmişti.
Discord’un Güvenlik Önlemleri Yeterli mi?
Discord, BBC Türkçe’nin Türkiye’deki erişim engeli ve platform güvenliğiyle ilgili sorduğu sorulara haber yayına girdiği sırada henüz yanıt vermemişti. Ancak platformun “politika ve güvenlik” sayfasında ne tür önlemler aldığına dair detaylı açıklamalar bulunmaktadır. Discord’un Topluluk Kuralları’na göre, platformda taciz, tehdit, kişisel bilgilerin ifşası, nefret söylemi, aşırılıkçılık, çocuk istismarı, 18 yaş altı kullanıcılarla cinsel içerik paylaşımı, intihar ve kendine zarar vermeyi teşvik eden içerikler ile aşırı şiddet görüntüleri paylaşmak yasaktır. Kurallarda, çocuk istismarı ya da yasa dışı içeriklerin paylaşılması durumunda yerel kolluk kuvvetleriyle irtibat kurulabileceği de belirtiliyor. Discord, Topluluk Kuralları’nın ihlal edilmesi durumunda içerik ve kullanıcıların engellenmesi için çalıştığını ifade ediyor. Ancak, bu önlemlerin sunucularda suç teşkil eden faaliyetleri durdurmak için yeterli olup olmadığı tartışmalıdır.
Mehmet Şafak Sarı’ya göre, Discord ve benzeri şirketlerin kurallarını uygulama sürecinde yaptırım ve kontrol mekanizmaları oldukça sınırlıdır. “Şirketler, tamamen kendi belirledikleri şekillerde, kişi ve kurumların fikrini almadan süreç işletiyorlar. Bazı devletler de güvenlik politikaları ve kişilik haklarını öne sürerek farklı yönlerde hareket ediyorlar,” diyen Sarı, halka bu süreçte bir söz hakkı tanınmadığını vurguladı. Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 9 Ekim’de TBMM’de basın mensuplarına yaptığı bir açıklamada, Discord’un ilgili devlet birimleriyle IP adresleri ve içerikler gibi bilgileri paylaşmayı reddettiği için erişime engellendiğini belirtti. Sarı, veri paylaşımının kullanıcı gizliliğini riske atabileceğini ifade etti. Hem Discord gibi şirketlerin hem de kamu kurumlarının bu süreçleri “tamamen şeffaf ve toplumda özgürlükler anlamında güvenilir bir çizgide” yürütmesi gerektiğini vurguladı.
