Çin’in Kuantum İletişim Atılımları
Çin, önümüzdeki yıl alçak Dünya yörüngesine (LEO) iki ila üç kuantum iletişim uydusu fırlatmayı planlıyor. Çin Bilimler Akademisi’ne (CAS) bağlı Kuantum Bilgi ve Kuantum Teknolojisi Enstitüsü Başkanı Pan Jianwei, 2027 yılına kadar orta Dünya yörüngesine bir uydu daha göndermeyi hedeflediklerini belirtti. Pan, ülkenin önümüzdeki 5 ila 6 yıl içinde kuantum iletişim ağını mümkün kılmak için kuantum röle teknolojilerinde önemli atılımlar yapmayı beklediğini de vurguladı.
2016’DA MOZİ UYDUSUNU FIRLATMIŞTI
Çin, özellikle kuantum iletişim ve şifreleme alanında önemli gelişmeler sağlamak amacıyla 2016 yılında öncü Mozi uydusunu uzaya fırlatmıştı. CAS bünyesinde geliştirilen bu uydu, kuantum anahtar dağıtımı (QKD) ve kuantum dolanıklığını daha önce görülmemiş mesafelerde sergilemesiyle dikkat çekmişti. Ülke, ayrıca araştırma merkezleriyle iş birliği içinde, 2017 yılında tamamlanan 2.000 kilometre uzunluğunda bir fiber optik ağ olan Pekin-Şanghay Kuantum İletişim Omurgası’nı inşa etti. 2022 yılında CAS, başka kuruluşlarla birlikte küçük Jinan-1 uydusunu Lijian-1 roketiyle fırlatarak kuantum anahtar dağıtımını (QKD) test etme sürecine girdi.
Yeni uyduların, daha geniş ve nihayetinde küresel kapsama alanına sahip yer tabanlı ağlarla birleştirilmesi planlanıyor. Orta yörüngedeki uydu, LEO’daki uyduların birkaç dakika içinde üstünden geçmesi nedeniyle daha uzun süreli testlere olanak tanıyacak ve foton iletimi için 600 mm çapında bir teleskop taşıyacak.
“KUANTUM İLETİŞİM AĞI OLUŞTURACAK”
Pan, “Orta ila yüksek Dünya yörüngeli bir uydu geliştirmek için Ulusal Uzay Bilim Merkezi ile iş birliği yapıyoruz. Gelecekte, yüksek yörünge uyduları ve alçak Dünya yörüngesindeki uyduların birleşimi geniş alanlı bir kuantum iletişim ağı oluşturacak” şeklinde konuştu. Ayrıca, Çin’in bu alanda daha fazla uluslararası iş birliği arayışında olduğunu ifade etti. Pan, “Çin, kuantum alanında uluslararası iş birliğine oldukça açık ve daha fazla uluslararası değişim yapmaya istekli. Umarım daha fazla kuantum uydusu fırlattıktan sonra, kuantum takımyıldızlarının nasıl makul bir şekilde inşa edileceği ve kuantum teknolojisinin tüm insanlığın yararına nasıl kullanılacağı konusunda daha fazla tartışma yapabiliriz.” dedi. Mozi, CAS’ın Uzay Bilimi Stratejik Öncelik Programı’nın ilk aşaması kapsamında fırlatılmıştı.
YENİ VE UZUN VADELİ PROGRAM HAZIRLIĞI
CAS, kuantum uydularını içermeyen yeni ve uzun vadeli bir uzay bilimi programı açıklamaya hazırlanıyor. Bu program, kara delikler, karanlık madde ve karanlık enerji, yaşanabilir ötegezegen avcılığı ve evrenin yasaları gibi alanlara odaklanacak. Bu da Uzay Ölçeğinde Kuantum Deneyleri (QUESS) girişiminin devamının da yürütüleceğini gösteriyor. Çin, bu alanda lider konumda bulunurken, diğer uzay ajansları ve şirketleri de uzay için kuantum teknolojileri üzerinde çalışmalarını sürdürmektedir.
AVRUPA UZAY AJANSI DA KUANTUM İLETİŞİM AĞI GELİŞTİRMEK İSTİYOR
Avrupa Uzay Ajansı, benzer şekilde bir kuantum iletişim ağı geliştirmek istiyor ve geçen yıl Thales Alenia Space liderliğindeki bir konsorsiyuma finansman sağlamıştır. Ayrıca, bir Alman kubesatı olan Qube, kuantum anahtar dağıtımını test etmek amacıyla Ağustos ayında bir Falcon 9 roketi ile uzaya fırlatılmıştır. Boeing ise 2026 yılına kadar küçük bir kuantum ağ uydusu yerleştirmeyi hedefliyor.
