Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 70 bin motorlu araç satıcısı faaliyet göstermekte ve her yıl ortalama 10 milyon araç el değiştirmektedir. Ancak, bu geniş pazarda yaşanan usulsüzlükler, hem tüketicileri hem de sektörü zor durumda bırakmaktadır. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Erhan Kanışlı, araç satışlarında sıkça karşılaşılan sorunları ve bu sorunların çözüm yollarını açıklamaktadır.
Hasar Kaydı ve Kilometre Sıfırlama Sorunları
Dr. Kanışlı, özellikle ikinci el araçlarda hasar kaydının gizlenmesi, kilometre sayacının sıfırlanması ve üretim hatalarının tüketiciye bildirilmemesi gibi hukuksuz uygulamalarla sıkça karşılaşıldığını vurgulamaktadır. Oto galeriler ve bayilerde bile bu tür eylemlere rastlanması, sektördeki denetimsizliği ortaya koymaktadır. Bu tür usulsüzlükler, Ticaret Bakanlığı tarafından idari para cezası ile cezalandırılabilmekte ve satış yetki belgesinin iptali gibi ağır yaptırımlarla sonuçlanabilmektedir.
Tüketicinin Hakları ve Başvurabileceği Yollar
Tüketicilerin, alım sonrası ortaya çıkan sorunlara karşı izleyebileceği yasal yollar bulunmaktadır. Dr. Kanışlı, araçtaki kusurun gizlenmesi durumunda Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde tüketicilerin çeşitli haklara sahip olduğunu belirtmektedir. Tüketiciler, kusurlu bir araç satın aldıklarında şu hakları kullanabilirler:
- Aracı geri iade edip bedelini talep etme
- Ayıp oranında indirim talep etme
- Aracın kusursuz bir benzeriyle değiştirilmesini isteme
- Ücretsiz onarım talep etme
Hukuki Süreç ve Zamanaşımı
Bir tüketici, satın aldığı aracın kusurunu fark ettikten sonra bu durumu hızlı bir şekilde satıcıya bildirmelidir. Ancak, satıcının kusuru hile ile gizlemesi durumunda, tüketici bu bildirimi ihmal etmiş olsa bile haklarını talep etme hakkına sahiptir. Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi’ne başvurarak bu uyuşmazlıkları çözmek mümkündür. Dr. Kanışlı, 2024 itibarıyla 104 bin TL altındaki uyuşmazlıklarda doğrudan Tüketici Hakem Heyetlerine başvurulması gerektiğini, bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise öncelikle arabulucuya müracaat edilmesinin zorunlu olduğunu hatırlatmaktadır.
Zamanaşımına ilişkin detaylar ise şu şekildedir:
- Tüketicinin seçimlik haklarını kullanabileceği süre, aracın tüketiciye tesliminden itibaren iki yıldır.
- Hasar kaydının silinmesi veya kilometre sıfırlama gibi durumlarda, ayıbın hile ile gizlendiği durumda zamanaşımı süresi uygulanmaz.
- Aracın üretim hatası veya tasarım hatasının, tüketicinin vücut bütünlüğüne veya mallarına zarar vermesi durumunda, tüketici, aracı satan kişiden tazminat talep edebilir.
- Aynı zamanda, araç üreticisinden ve varsa aracı ithal eden kişiden de, eşyalarına gelen zararlar ve bedensel zararlar için tazminat talep edebilir.
Bu bağlamda, zarar gören tüketici, önüne çıkan tazminat yükümlülerinin hepsine birden dava açabileceği gibi, sadece birine veya bir kısmına da dava açma hakkına sahiptir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
