Honda’nın Nissan’a Teklif Süreci
Japon otomotiv devi Honda, geçtiğimiz yıl Nissan’a bir can simidi olma teklifi sundu. Bu teklifin büyüklüğü, her iki Japon otomobil üreticisinin de otomobil endüstrisini altüst eden Çinli markalara karşı rekabet edebilmesi için 60 milyar dolar olarak belirlendi. Uzun yıllar süren satış düşüşleri ve yönetim çalkantıları sonucunda Nissan, özellikle en büyük pazarı olan ABD’de hibrit araçlara olan talebi hafife almasıyla zayıf bir güç haline gelmişti. Ancak, konu hakkında bilgi sahibi altı kişiye göre, birleşme görüşmeleri Nissan’ın gururu ve içinde bulunduğu durumdan yeterince endişe duymaması nedeniyle, Honda’nın ani bir kararla şartları revize etmesi ve Nissan’ın bir yan kuruluş olmasını önermesi sonucu bir aydan daha kısa bir süre içinde çözüldü.
Bu kişilerden üçü, 2020 yılına kadar Toyota’nın ardından Japonya’nın en büyük ikinci otomobil üreticisi olan Nissan’ın, zayıf konumuna rağmen görüşmelerde eşit muamele görmekte ısrar ettiğini ifade etti.
Nissan’a Baskı
Üç kaynak, Honda’nın Nissan’a işgücünde ve fabrika kapasitesinde daha derin kesintiler yapması için baskı yaptığını, ancak Nissan’ın siyasi açıdan hassas fabrika kapanışlarını düşünmek istemediğini söyledi. Nissan, artan zorluklarına rağmen kendi başına toparlanabileceğini düşündüğü izlenimi bıraktı. Bu uzlaşmazlık, Honda yönetiminin Nissan’ın yavaş karar verdiğini düşünmesiyle birleştiğinde, dünyanın en büyük otomobil üreticilerinden birini yaratacak bir anlaşmanın gerçekleşmesini engelledi.
Bu durum, derinleşen bir krizle karşı karşıya olan Nissan’ın içindeki düşüncelere de yeni bir ışık tutuyor. Ünlü otomobil üreticisi, ABD satışlarının dörtte birinden fazlasını oluşturan Meksika’da üretilen araçlara yönelik ABD gümrük vergileri tehdidiyle karşı karşıya. Hem Nissan hem de Honda, perşembe günü kazançlarını açıklayacak.
Araştırma şirketi Pelham Smithers Associates’in analisti Julie Boote, Nissan’daki kargaşa hakkında “Bence bu bir yönetim sorunu. Konumlarını, marka değerlerini ve işi tersine çevirme yeteneklerini tamamen abartıyorlar” dedi. Nissan ve Honda, Reuters kaynakları tarafından açıklanan görüşmelerin belirli yönleri hakkında yorum yapmayı reddetti. Nissan CEO’su Makoto Uchida, geçen hafta mevkidaşı Toshihiro Mibe’yi ziyaret ederek Honda’nın iştirak teklifinde bulunmasının ardından görüşmeleri sonlandırmak istediğini belirtti. Her iki otomobil üreticisi de bu ay bir güncelleme yapacaklarını bildirdi.
Yüzde 70’lik Düşüş
Nissan, Kasım ayında Çin ve Amerika Birleşik Devletleri’nde kötüleşen satışlar nedeniyle kâr tahminini %70 oranında düşürerek yatırımcıları şaşırttı. Şirket, 9 bin kişinin işten çıkarılmasını ve küresel kapasitenin beşte birinin azaltılmasını içeren bir geri dönüş planı açıkladı, ancak bazı analistler bunu yetersiz ve geç kalmış bir önlem olarak değerlendirdi. Uchida, maaşının yarısından feragat edeceğine söz verdi ve işletmeyi daha yalın ve dirençli hale getirmeye odaklandığını söyledi.
Aralık ayında Nissan ve Honda, teknoloji konusunda işbirliği yapmak istediklerini söyledikleri Mart 2024’ten bu yana sürdürdükleri görüşmelerin bir sonucu olarak birleşme planlarını açıkladılar. Ancak iki kişi, birleşme görüşmelerinin birleşik şirket için hissedarlık oranının hesaplanması konusunda hızla duvara tosladığını belirtti. Bu kişilerden biri, Uchida’nın özel olarak anlaşmanın geleceği konusunda şüpheleri olduğunu ifade etti. Dört kişi, Honda yöneticilerinin Nissan’ın karar alma sürecinin çok yavaş olduğundan şikayet ettiğini söyledi.
Görüşmelerle ilgili kamuya açık bir güncellemenin başlangıçta Ocak ayı sonu için planlandığı, ancak Şubat ortasına ertelendiği kaydedildi. İki kaynak, Honda yöneticilerinin Nissan’ın geri dönüş stratejisinin ayrıntılardan yoksun olduğunu düşündüklerini ve fabrika kapasitesinde yetersiz bir azalma gördükleri için hayal kırıklığına uğradıklarını belirtti. Reuters, Honda’nın belirli sayıda işten çıkarma talep edip etmediğini veya kapasite azaltımı için belirli fabrikaları belirleyip belirlemediğini tespit edemedi. Bir kişi, Nissan’ın fabrikaları kapatmak istemediğini çünkü bunun kağıt üzerindeki değerlerinin düşmesine neden olacağını ve kazançlarına zarar vereceğini söyledi. Nissan’ın geri dönüş planının bir parçası olarak halihazırda söz verilen işten çıkarmalar, küresel işgücünün %7’sine tekabül ediyor. Bir kişi, Honda’nın son iki yılda Çin’de daha fazla kişiyi işten çıkardığını belirtti.
Mutabakat Zaptı
Nissan’ın düşüncelerini bilen bir kişi, Honda’nın planlarından taviz vermeye isteksiz göründüğünü ve Nissan’ı eşit görmediğini ima etti. Ocak ayı sonunda Nissan yöneticisi Hideyuki Sakamoto, 500 kişiye istihdam yaratacak bir elektrikli batarya fabrikası planlarını açıklamak üzere güneybatıdaki Kyushu adasına ziyaret düzenledi. Yerel politikacılar tarafından kuşatılan Sakamoto, otomobil üreticisinin mevcut Kyushu tesisindeki kapasiteyi de azaltmayacağını söyledi. Kyushu’nun “jeopolitik açıdan son derece rekabetçi bir üs” olduğunu ve gelecekteki elektrikli araç planları için önemli olduğunu vurguladı.
Sakamoto’nun Kyushu ziyaretinden bir gün sonra Honda’dan Mibe, Uchida’ya Nissan’ın bir Honda iştiraki olması gerektiğini söyledi; bir kişiye göre bu, iki şirketin geçen yılın sonlarında imzaladığı orijinal birleşme mutabakat zaptında yer almayan bir şarttı. Reuters, Mibe’nin hareketinin Nissan’ın Kyushu’daki açıklamaları tarafından tetiklenip tetiklenmediğini belirleyemedi. Ancak, Kyushu gezisi, şirketler arasında ileriye dönük en iyi yol konusundaki gerilimleri gözler önüne serdi. Nissan’ın dokunulmaz olarak gördüğü tek fabrika Kyushu değildi. Bir kaynak, Tennessee’deki Smyrna, Meksika’daki Aguascalientes ve İngiltere’deki Sunderland’in şirketin elektrikli araç stratejisi için kritik öneme sahip olduğunu ve otomobil üreticisinin bunları kapatmak ya da hatlarını azaltmak istemediğini aktardı.
İki kişi, Honda’nın anlaşmanın yapısında yaptığı ani değişikliğin, Nissan ile müzakerelerin hızı konusundaki artan sabırsızlığını yansıttığını belirtti. İki kişi, daha önce mutabık kalınan mutabakata aykırı olduğu için Nissan’ın bu hamle karşısında gafil avlandığını ifade etti. Bir kişi, Nissan içinde teklifin “çirkin” ve eski otomobil üreticisi Nissan’ın onuruna hakaret olarak görüldüğünü söyledi. Nissan’ın en büyük hissedarı olan Renault, görüşmelerden haberdar olmamasına rağmen, son bilgilerin işlemin “Nissan hissedarları için bir kontrol primi olmaksızın Nissan’ın Honda tarafından devralınması” ile sonuçlanacağını gösterdiğini belirtti. Böyle bir sonucun “kabul edilemez” olduğunu söyleyen Renault, çıkarlarını “şiddetle savunacağını” sözlerine ekledi.
Yeni Ortaklar
Her iki şirket de görüşmeleri sonlandırmayı kabul ederse, Aralık ayındaki mutabakat zaptına göre her ikisi de 100 milyar yen (650 milyon dolar) ayrılma ücretinden sorumlu olmayacak. Reuters’in haberine göre Nissan, Apple’ın iPhone’larını üreten Tayvanlı fason üretici Foxconn da dahil olmak üzere yeni ortaklarla çalışmaya açık. Foxconn, yorum talebine yanıt vermedi. Foxconn Yönetim Kurulu Başkanı Young Liu, Çarşamba günü yaptığı açıklamada amaçlarının Nissan’ı satın almak değil, onunla işbirliği yapmak olduğunu ifade etti. Tayvanlı şirketin elektrikli araç işi, bir noktada otomobil üreticisinin CEO’su olmaya aday olarak görülen eski Nissan yöneticisi Jun Seki tarafından yönetiliyor.
Japon sermaye danışmanlık firması Asymmetric Advisors stratejisti Amir Anvarzadeh, Foxconn’un Honda’dan daha cömert bir talip olacağını çünkü otomobil endüstrisinde bir marka ismine ihtiyaç duyduğunu ve Nissan’ın cazip olabileceğini belirtti. Anvarzadeh, Nissan için “Arabaları ve bilançoları hakkında ne düşünseniz düşünün, en azından marka hâlâ oldukça tanınabilir” dedi. Japon hükümeti ise şu ana kadar Honda ve Nissan arasındaki görüşmelerin kesilmesini nasıl değerlendirdiği ya da tüketici elektroniği şirketi Sharp Corp’un da en büyük hissedarı olan Foxconn’un Nissan’ı satın almasına sıcak bakıp bakmayacağı konusunda pek bir bilgi vermedi. Boote, Nissan için şimdi asıl sorunun yönetiminin ne yapacağı olduğunu vurguladı. “Otomobil endüstrisinde neler olup bittiği ve Nissan’da gerçekten ne olması gerektiği konusunda gerçekçi bir görüşe sahip değiller.”
