Türkiye’nin Kutup Araştırmaları: 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda gerçekleştirilen 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi, Türkiye’nin kutup bilimleri alanındaki kararlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. Bu bilimsel sefer, Arktik Okyanusu’nda yürütülen önemli araştırmaların yanı sıra, Türk bilim insanlarının uluslararası düzeydeki katkılarını da pekiştirdi. Seferde, toplamda 12 araştırmacı görev aldı; bunların 9’u Türk, 3’ü ise yabancı bilim insanıydı.
Kapsamlı Veri Toplama Çalışmaları
Sefer Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Svalbard Adaları çevresinde 3 bin deniz milini aşan bir rota izlediklerini belirtti. Bu süreçte, deniz bilimleri, GNSS ve meteorolojik ölçümler gibi çeşitli disiplinlerde veri toplandı. Sefer boyunca 70 farklı istasyondan deniz suyu ve sediment örnekleri alındı. Bu örneklerin analizleri, ekosistemin mevcut durumu ve iklim değişikliğine verdikleri tepkiler hakkında önemli ipuçları verecektir.
Deniz Buzunun Erimesi ve Plankton Popülasyonları Üzerine Araştırmalar
Seferde elde edilen veriler, deniz buzu erimesi, plankton popülasyonları ve çevresel DNA (eDNA) örneklemeleri gibi kritik konuları kapsamaktadır. Bu verilerin uluslararası yayınlara dönüştürülmesi, Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki yerini güçlendirecektir. Prof. Dr. Özsoy, bu araştırmaların, iklim değişikliği ile mücadeledeki önemine dikkat çekti.
Öne Çıkan Araştırma Projeleri
- Doç. Dr. Erhan Arslan: Meteorolojik parametrelerin sefer süresince nasıl değiştiğini analiz etti.
- Deniz Yüzbaşı Mustafa Kanat: Arktik’te uydu tabanlı batimetrik ölçüm yapılabilecek bölgeleri belirlemek için oşinografik veriler topladı.
- Dr. Adil Enis Arslan: GNSS sinyalleriyle atmosferdeki buharlaşabilir su miktarının analizine odaklandı.
- Doç. Dr. Aslıhan Nasıf: Su kütlesi yapısındaki fiziksel değişimlerin iklim sinyallerini araştırdı.
- Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk: Çevresel DNA analizleriyle Barents Denizi’nde deniz memelilerinin varlığını tespit etmeye çalıştı.
- Bilge Durgut (Doktora Öğrencisi): eDNA ve biyojeokimyasal örneklemelerle Arktik ekosistemindeki değişimleri izledi.
- Güldehan Deryal (Doktora Öğrencisi): Mikroplastiklere tutunan ilaç kalıntılarının Arktik’e taşınıp taşınmadığını inceledi.
Genç Bilim İnsanları ve Katkıları
Bu yıl, sefer ekibine üç lise öğrencisi de katıldı. Bu öğrenciler, TÜBİTAK 2204-C ve 2204-D proje finalistleri olarak önemli katkılarda bulundular:
- Rukiye Aslı Kilci: 19. yüzyıl kutup seferlerine ait çizimlerin kültürel etkisini sorguladı.
- Elif Berra Demir: pH’a duyarlı biyobozunur ambalajların kutup sularındaki çözünme oranlarını test etti.
- Kaan Yusuf Odacı: Yapay zeka destekli bir hava kalitesi ölçüm prototipi geliştirerek kutuplardaki hava kirliliğini analiz etti.
Uluslararası İşbirlikleri ve Katkılar
Sefere, Bulgaristan, Arjantin ve Ekvador’dan üç misafir araştırmacı da katıldı. Bu araştırmacılar, uluslararası işbirliğinin önemini vurguladı:
- Dr. Sara Cifuentes (Ekvador): İnsan etkisinin Arktik kıyı mikrobiyotası üzerindeki yansımalarını metagenomik olarak analiz etti.
- Lucas Martinez Alvarez (Arjantin): Arktik ve Antarktik mikrobiyal toplulukları karşılaştırarak kutuplararası evrimsel adaptasyonları inceledi.
- Doç. Dr. Svetoslav Dimov (Bulgaristan): Svalbard çevresindeki deniz mikrobiyotası ve bunların enerji döngüsündeki rollerine odaklandı.
Türkiye’nin Bilimsel Ayak İzi
Sefer Lideri Kaptan Doğaç Baybars Işıler, 19 projenin güvenli ve başarıyla tamamlanmasında sorumluluk üstlendi. “Arktik’te de tıpkı Antarktika’daki gibi bilimsel ve lojistik gücümüzü artırmaya katkı sunduk,” dedi. Bu sefer, Türkiye’nin Kuzey Kutbu’nda bıraktığı bilimsel izleri güçlendirmenin yanı sıra, iklim değişikliği, biyoçeşitlilik ve çevresel kirlilik gibi küresel meselelerde anlamlı bir katkı sundu.
