Çin merkezli elektrikli araç üreticisi BYD, Brezilya’da işçi haklarını ihlal ettiği iddialarıyla anılan bir süreçten geçiyor. Brezilya Çalışma Bakanlığı’nın yayımladığı kara listeye alınması, şirketin ülkedeki itibarını zedelerken, özellikle Çin dışındaki en büyük pazarlarından biri olan Brezilya’da finansal ve operasyonel etkileri beraberinde getireceği yönünde endişeleri artırıyor.
İşçiler ağır koşullarda çalıştırıldığına dair haberler, BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında kullanılan taşeron Jinjiang Group aracılığıyla çalışan 163 Çinli işçinin durumu üzerinden gündeme geldi. Taşeron iddiaları reddedilirken BYD, önceki açıklamalarında ihlallerden haberdar olduklarını ancak bunların Kasım ayı sonunda Brezilya medyasında çıkan haberlerle gündeme geldiğini savundu. Yetkililer ise taşeron kullanılsa bile nihai sorumluluğun BYD’ye ait olduğuna ve işçi koşullarını denetlemenin şirketin görevi olduğuna vurgu yapıyorlar.
Reuters tarafından incelenen iş sözleşmeleri, Çinli işçilerin işe başvuru sırasında pasaportlarını işverene teslim etmek zorunda bırakıldıklarını, maaşlarının büyük bölümünün doğrudan Çin’e gönderildiğini ve yaklaşık 900 dolar tutarında bir depozito ödediklerini ortaya koyuyor. Depozitonun ise yalnızca altı aylık çalışma süresi tamamlandıktan sonra geri verildiği belirtiliyor.
İşkence ve insanlık dışı olarak değerlendirilmesini sağlayan Denetim raporlarında, Brezilya’daki denetim ekiplerinin 31 çalışanın tek bir evde, ortak bir banyoyu paylaşarak kaldığını, yatak bulunmayan alanlarda barındıklarını ve yiyeceklerin kişisel eşyalarla birlikte zeminde tutulduğunu tespit ettiği kaydedildi. Bu bulgular, uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu ve incelemelerin odak noktası haline geldi.
Olay, Çin’de de tepki toplarken BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında yaşanan gecikmeleri de beraberinde getirdi. Ancak şirket kriz sonrası toparlanma sinyalleri verirken, Lula da Silva’nın katıldığı bir törenle Ekim ayında fabrikanın açılışını gerçekleştirdi. 1 milyar dolar yatırımla kurulan tesis, açılıştan bu yana 25 binden fazla araç üretimini sürdürdü; bu sayede BYD’nin Brezilya operasyonları hâlâ kademeli olarak ilerliyor.
Yine de alınan kara liste kararının, şirketin ülkedeki uzun vadeli stratejisi üzerinde ne gibi etkiler yaratacağı konusunda yeni soruları beraberinde getirdi. Kamu ve özel bankalara erişim konusunda sınırlı etkiler bekleniyor olsa da, süreç BYD’nin toplum içindeki konumunu yeniden şekillendirebilir.
