Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, zengin bir hat ve resim koleksiyonunu bünyesinde barındıran ve düzenlediği geçici sergilerle birçok ünlü sanatçının eserlerine ev sahipliği yapan bir sanat müzesidir. 2002 yılında ziyarete açılan müze, İstanbul’da Boğaziçi’nin en eski yerleşimlerinden Emirgan’da bulunan Atlı Köşk’te hizmet vermektedir.
“Picasso İstanbul’da” ve “Heykelin Büyük Ustası Rodin İstanbul’da” sergileriyle son yıllarda uluslararası alanda dikkat çekmeyi başarmıştır. Bu ve benzeri sergiler, Müze Müdürü Nazan Ölçer’e etkinlik dalında İstanbul Turizm ödülünü kazandırmıştır.
Köşkün tarihi
1927 yılında İtalyan mimar Edouard De Nari’ye yaptırılan köşkün ilk sahipleri Mısır Hıdiv ailesidir. Uzun yıllar yazlık konut olarak kullanılan villa, kısa bir süre de Karadağ Sefareti olarak hizmet vermiştir. Hacı Ömer Sabancı tarafından 1950 yılında satın alınan köşk, aynı yıl bahçesine yerleştirilen Fransız heykeltıraş Louis Doumas’ın 1864 yapımı at heykelinden ötürü “Atlı Köşk” olarak anılmaya başlanmıştır. Köşkün arazisi içindeki ikinci at heykeli ise 1204 yılında 4. Haçlı Seferi sırasında Haçlı kuvvetlerince yağmalanan İstanbul Sultanahmet Meydanından alınarak, Venedik San Marco kilisesi önüne yerleştirilen 4 attan birisinin dökümüdür.
1966’dan itibaren köşkte yaşayan Sakıp Sabancı, 1998 yılında zengin hat ve resim koleksiyonuyla birlikte köşkü içindeki eşyalarla müzeye dönüştürülmek üzere Sabancı Üniversitesi’ne tahsis etmiştir. Modern bir galerinin eklenmesiyle 2002 yılında ziyarete açılan müzenin sergileme alanları 2005 yılındaki düzenleme ile genişletilerek, teknik düzeyde uluslararası standartlara kavuşmuştur.
Koleksiyonlar
Atlı Köşk’ün üst katında sergilenen ve Osmanlı hat sanatının önemli eserlerinden oluşan Osmanlı Hat Koleksiyonunda nadir el yazması Kuran-ı Kerimler de yer almaktadır. Ayrıca kıtalar, murakkaalar, levhalar, hilyeler, ferman, berat ve menşurlar ile hattat aletlerinin yer aldığı koleksiyondan seçilen 96 eser, 2008 yılında İspanya’nın Madrid kentindeki Real Academia de Bellas Artes de San Fernando’da sergilendi. Koleksiyon 4 Nisan-15 Haziran 2008 tarihleri arasında, Sevilla’da, Real Alcázar Sarayı’nda sergileniyor.
Müzenin resim koleksiyonunda ise erken dönem Türk resminin örnekleri ile Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde İstanbul’da çalışmış Fausto Zonaro ve Ivan Ayvazovski gibi yabancı sanatçıların eserlerinden oluşmaktadır. Koleksiyonda eserleri bulunan yerel sanatçılar arasında Osman Hamdi Bey, Şeker Ahmed Paşa, Süleyman Seyyid, Fikret Mualla ve İbrahim Çallı gibi isimler bulunmaktadır.
Sabancı Ailesinin köşkte yaşadığı dönemde kullandığı Atlı Köşk’ün giriş katındaki üç oda, 18-19. yüzyıl dekoratif sanat eserleri ve mobilyaları barındırmaktadır. Müze bahçesinde ise Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinden arkeolojik ve taş eserler sergilenmektedir.
Sergiler
Sakıp Sabancı Müzesi’nde bugüne kadar gerçekleştirilen geçici sergiler aşağıda listelenmiştir.
- Doğada Güç Birlikteliği; İstanbul Arkeoloji Müzeleri Koleksiyonu’ndan alınan eserlerle, İnsan ve At (27.06.2003 – 05.05.2004)
- Mediciler’den Savoylar’a Floransa Saraylarında Osmanlı Görkemi (21.12.2003 – 18.04.2004)
- Paris – St. Petersburg Alexandre Vassiliev Koleksiyonu’ndan Avrupa Modasının Üç Yüzyılı (12.05.2004 – 24.10.2004)
- Topkapı Sarayı Müzesi Koleksiyonu’ndan derlenen eserlerle, Osmanlı Sarayı’nda Avrupa Porselenleri (24.05.2005 – 28.08.2005)
- Avusturya, İngiltere, Slovenya, Hırvatistan ve Türkiye müze koleksiyonlarından gelen eserlerle, 17. Yüzyıl Avrupa’sında Türk İmajı (13.07.2005 – 09.10.2005)
- Picasso İstanbul’da (24.11.2005 – 26.03.2006)
- Doğu’dan Batı’ya Kitap Sanatı ve Osmanlı Dünyası’ndan Anılar – Lizbon Calouste Gulbenkian Müzesi’nden Başyapıtlar (14.04.2006 – 28.05.2006)
- Heykelin Büyük Ustası Rodin İstanbul’da (13.06.2006 – 03.09.2006)
- Cengiz Han ve Mirasçıları: Büyük Moğol İmparatorluğu (07.12.2006 – 08.04.2007)
- Tanrı’ya Adanmış Halılar, Transilvanya Kiliselerinde Anadolu Halıları (1500-1750) ve Dağıstan Dokuma Sanatı, Kaytag İşlemeleri (19.04.2007 – 19.08.2007)
- Habersiz Buluşma / Blind Date İstanbul (08.09.2007 – 01.11.2007)
- Abidin Dino – Bir Dünya (24.11.2007 – 27.01.2008)
- Altın Satırlar: Sakıp Sabancı Müzesi’nden Osmanlı Hat Sanatı – Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid (11.12.2007 – 02.03.2008)
- Louvre Koleksiyonlarından Başyapıtlarla İslam Sanatının Üç Başkenti: İstanbul, İsfahan, Delhi (18.02.2008 – 01.06.2008)
- Ottoman Calligraphy from Sakıp Sabancı Museum – Real Alcázar, Sevilla (04.04.2008 – 15.06.2008)
Hollanda ve Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin 400. yılı etkinlikleri kapsamında “Rembrandt ve Çağdaşları – Hollanda Sanatının Altın Çağı” sergisi Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (SSM)’nde 21 Şubat 2012’den itibaren sergilenmektedir. 59 sanatçıya ait 73 tablo, 19 desen ve 18 obje olmak üzere toplam 110 eserin yer aldığı ve Hollanda resminin en önemli isimlerinin bulunduğu sergide dört orijinal Rembrandt, Türkiye’de ilk defa izleyiciyle buluşacak. Bu eserler: Rotterdamlı Bira Üreticisi Dirck Jansz Pesser’in Eşi, Dr. Ephraim Bueno, Müzik Dersi ve Ölü Tavuslu Ölüdoğa.
