Kendi Sözleriyle 2023’te Kaybettiğimiz Sanatçılar

Bu yıl ölen pek çok yaratıcı insan, bilgeliklerini, barış zamanları ve çatışma dönemleri boyunca cömertçe uzun ya da çok kısa hayatlar üzerinden inşa etti. Onların fikirleri, bakış açıları ve insanlığı bizim kendimizin şekillenmesine yardımcı oldu: konuşulan, yazılan veya söylenmeden bırakılan dilde; notalar alındı, sözler söylendi, sınırlar zorlandı. İşte onların seslerinden sadece bazılarına bir saygı duruşu.

“Hayallerimden vazgeçmeyi hiçbir zaman düşünmedim. Yenilmez bir iyimserliğe sahip olduğumu söyleyebilirsin.”

— Tina Turner, müzisyen, 1939 doğumlu

“Ne olursa olsun ve onları ne kadar belli belirsiz duysanız da, fantezilerinize tutunun, çünkü siz buna değersiniz.”

— David Del Tredici, besteci, 1937 doğumlu

“Hatırlayabildiğimden beri, hareket etmenin katıksız neşesi için dans ediyorum.”

— Rena Gluck, dansçı ve koreograf, 1933 doğumlu

“Sahne benim için sihir değil. Asla olmadı. Seyircinin her zaman o ilk kan damlasını görmeyi beklediğini hissettim.”

— Lynn Seymour, dansçı, 1939 doğumlu

“Pee-wee Herman hakkında bana sorulan soruların çoğu hakkında hiçbir fikrim yok. Kendim için onu çok fazla parçalara ayırmamaya her zaman çok dikkat ettim.

— Paul Reubens, aktör, 1952 doğumlu

“Eğer sesinizi gerçekten iyi tanıyorsanız, ses aygıtınızla arkadaş olduysanız, hangi rolleri söyleyebileceğinizi, hangilerine dokunmamanız gerektiğini bile bilirsiniz.”

— Grace Bumbry, opera sanatçısı, 1937 doğumlu

“Oyuncular seçmelere (ve aslında kariyerlerine) benzersiz bir şeyler sunabilecekleri inancıyla yaklaşmalılar. Kim olduğunuzun ve seçmelere ne kattığınızın kıymetini bilin.”

— Joanna Merlin, oyuncu, 1931 doğumlu

“Sağlığım ve gücüm yerinde olursa dünyanın en korkunç yaşlı kadını olacağım. Herkese patronluk taslayacağım, bir odaya girdiğimde insanların benim için ayağa kalkmasını sağlayacağım ve genel olarak toplumun yaşlılara karşı gösterdiği ikiyüzlülükten yararlanacağım.”

— Glenda Jackson, oyuncu ve politikacı, 1936 doğumlu

“Kendimi öncü olarak görmüyorum. Kendimi çalışan bir adam olarak görüyorum, hepsi bu, bu da yeterli.”

— William Friedkin, film yapımcısı, 1935 doğumlu

“Bazı insanlar her gün kalkıp odun kesersiniz, bazıları ise şarkı yazar.”

— Robbie Robertson, müzisyen, 1943 doğumlu

“Hollywood’da büyümedim. Ben bir kibutzda büyüdüm.”

— Topol, oyuncu, 1935 doğumlu

“Ben seyircimin önünde oynamıyorum. Seyircim için oynuyorum.”

— Jimmy Buffett, müzisyen, 1946 doğumlu

“İnsanların önünde hala doğal değilim. Ben utangacım. Ben bir münzeviyim. Ama biraz daha fazlasını öğreniyorum.”

— Andre Braugher, aktör, 1962 doğumlu

“Bazı şairler, dolu oditoryumda olduğu gibi mekansal açıdan çok kişiye ulaşmayı görmüyorlar. Zamansal olarak, sıralı olarak, zaman içinde pek çok kişiye geleceğe ulaşmayı görüyorlar, ancak derin bir şekilde bu okuyucular her zaman tek tek, birer birer geliyorlar.

— Louise Glück, şair, 1943 doğumlu

“Resim yapıyorum çünkü bir insan olarak zamanımı geçirmenin en iyi yolunun bu olduğuna inanıyorum. Kendim için resim yapıyorum. Eşim için resim yapıyorum. Ve ona bakmak isteyen herkes için resim yapıyorum.

— Brice Marden, sanatçı, 1938 doğumlu

“Yazmak cömertlikle ilgilidir; kendi başınıza keşfetme talihsizliğine uğradığınız şeyleri diğer insanlara aktarmaktır.”

— Fay Weldon, yazar, 1931 doğumlu

“Fukushima yakınlarında tsunami suyunda boğulan piyanolardan birini görmeye gittim ve onu kaydettim. Elbette tamamen uyumsuzdu ama güzel olduğunu düşündüm. ‘Doğa onu ayarladı’ diye düşündüm.”

— Ryuichi Sakamoto, besteci, 1952 doğumlu

“Doğal olan her şeyden nefret ediyorum ve yapay olanı seviyorum.”

— Vera Molnar, sanatçı, 1924 doğumlu

“Çatı bir çatı olabilir ama aynı zamanda küçük bir bahçe de olabilir.”

— Rafael Viñoly, mimar, 1944 doğumlu

“Gerçek mimari hayattır.”

— Balkrishna Doshi, mimar, 1927 doğumlu

“Kelimeler korkunç derecede güçlüdür ve söylenen sözler 10 kat daha güçlüdür. Söylenen söz, tüm evrenin üzerine inşa edildiği bilimdir.”

— Sinead O’Connor, müzisyen, 1966 doğumlu

“Dünyaya herhangi bir şey koymadan önce en az birkaç yıl beklemem ve onları düzenlemem gerekiyor. Bir düzine kez düzenlenmemiş hiçbir şey yayınlanmayacak.”

— Robert Irwin, sanatçı, 1928 doğumlu

“Bir editör, düzenleme yapan bir okuyucudur.”

— Robert Gottlieb, editör ve yazar, 1931 doğumlu

“Bazen şu anda yaptığım şeyi, yani insanlara yardım etmek için bağımlılıktan, alkolizmden ve şöhretten kurtulduğumu düşünüyorum.”

— Matthew Perry, aktör, 1969 doğumlu

“Apartheid dönemiydi. Bilirsiniz, çok zordu, çok zordu ve çok acı vericiydi ve çoğu zaman ‘Bu hayata devam mı edeyim yoksa devam mı edeyim?’ diye hissettim. Ama devam ettim. Dans etmek istedim.”

— Johaar Mosaval, dansçı, 1928 doğumlu

“Tanrı bizim neşeli olmamızı ister / Kalplerimiz yerde nefes nefese yatarken bile.” (“Çatıdaki kemancı”)

— Sheldon Harnick, söz yazarı, 1924 doğumlu

“Bir zamanlar Beatles’ın, Stevie Wonder’ın ve David Bowie’nin hâlâ çalınmasının çok havalı olduğunu söylediğimi hatırlıyorum. Hip-hop’un olmasını istediğimiz şey buydu.

— David Jolicoeur, müzisyen, 1968 doğumlu

“Medeniyet kültür olmadan varlığını sürdüremez ve ilerleyemez.”

— Ahmad Jamal, müzisyen, 1930 doğumlu

“Mücadele ölmediği için hareketler ölmez.”

— Harry Belafonte, şarkıcı ve oyuncu, 1927 doğumlu

“Bazıları sanatçılara değişmeleri gerektiğini söylüyor. Neyi değiştirmek? ‘Neden farklı yürümüyorsun ya da farklı konuşmuyorsun?’ demek gibi bir şey bu. Sesimi değiştiremiyorum. Ben böyleyim.”

— Fernando Botero, sanatçı, 1932 doğumlu

“Performans sergilemek benim insanlığın, paylaşmanın bir parçası olma yolumdur.”

— André Watts, piyanist, 1946 doğumlu

“Şarkı söylemek benim tüm hayatım değil.”

— Renata Scotto, opera sanatçısı, 1934 doğumlu

“Kendim ve insanların nasıl işlediği hakkında öğrendiklerimi oyunlardaki karakterler üzerinde çalışarak öğrendim.”

— Frances Sternhagen, oyuncu, 1930 doğumlu

“Yolumu bulup bulmadığımı bilmiyorum ama mutlu hissettiğimi biliyorum.”

— David Crosby, müzisyen, 1941 doğumlu

“Çok soyutum. Anlatıya dönüştüğünde her şey biter. Bırakın ne olacağına seyirci karar versin.”

— Rudy Perez, koreograf, 1929 doğumlu

“Aslında yazma eyleminde bulunmak gibi güçlü bir arzum yok. Ancak okumayla ilgili her türlü heyecana cevabım yazmayı istemektir.”

— AS Byatt, yazar, 1936 doğumlu

“Başka müziklere tepki vermek için müzik yazdığımı hiç sanmıyorum – gerçekten kendimi ifade etmeye çok güçlü bir ihtiyaç duydum.”

— Kaija Saariaho, besteci, 1952 doğumlu

“Dar görüşlülük bana yabancıdır.”

– Richard Roundtree, aktör, 1942 doğumlu, ancak bazı kaynaklar 1937 diyor

“Bu kadar uzun süre dans edebilmemin nedeni mutlak irade gücümdür.”

— Gus Solomons Jr., dansçı ve koreograf, 1938 doğumlu

“Benim pratiğim göz kamaştırıcı sanat nesnesine karşı bir direniştir.”

— Phyllida Barlow, sanatçı, 1944 doğumlu

“Hayatım boyunca amacım, soruların son derece ciddiyetini, biçimin son derece hafifliğiyle birleştirmek oldu.”

— Milan Kundera, yazar, 1929 doğumlu

“En ekstrem modanın çok ama çok ucuz olması gerekir. Birincisi, yalnızca gençlerin onu giymeye cesaret edebilmesi nedeniyle; ikincisi, gençler bu kıyafetle daha iyi göründüğü için; ve üçüncüsü, eğer yeterince aşırı ise uzun sürmemelidir.”

— Mary Quant, moda tasarımcısı, 1930 doğumlu

“Kendiliğinden bilinmeyene giriyorum.”

— Vivan Sundaram, sanatçı, 1943 doğumlu

“Amaç dolaşmak, bilinmeyeni aramak için bilinmeyenin içinde dolaşırken, aynı zamanda izinizi bırakmaktır.”

— Richard Hunt, sanatçı, 1935 doğumlu

“Stil, kendinizi nasıl tuttuğunuzdur.”

— Angus Cloud, aktör, 1998 doğumlu

“Benim bir auram var.”

— Barry Humphries, aktör, 1934 doğumlu

“Yoğunluk yapmaya çalıştığım bir şey değil. Ben de böyleyim.”

— Lance Reddick, aktör, 1962 doğumlu

“Kendime dair o kadar az duyguya sahip olduğum bir dönem vardı ki, bedenimden çıkıp başka biri olmak bana rahat bir nefes veriyordu. Ama artık çoğu zaman kendimi beğeniyorum.”

— Alan Arkin, aktör, 1934 doğumlu

“Kendimi her zaman işin içinden akabileceği bir tür kap olarak düşünmüşümdür.”

— Valda Setterfield, dansçı, 1934 doğumlu

“Nasıl kitap yazılacağını düşünerek çok zaman harcıyorsun, muhtemelen bunun hakkında konuşmamalısın. Muhtemelen bunu yapmalısın.

— Cormac McCarthy, yazar, 1933 doğumlu

“Genel olarak çok fazla düşünmüyorum. Kesinlikle müzecilerin ve sanat eleştirmenlerinin kullandığı o komik kelimeleri kullanmıyorum.”

— Elliott Erwitt, fotoğrafçı, 1928 doğumlu

“Her sabah yatakta daha fazlasını bırakıyoruz: kesinlik, canlılık, geçmiş aşklar. Ve saç ve cilt: ölü hücreler. Bu kadim döküntü yine de sizden bir adım öndeydi, kozmosa yeniden katılmak için kendi mizahsız düzenlemelerini yapıyordu.” (“Bilgi”)

— Martin Amis, yazar, 1949 doğumlu

“Bunu kendi başıma yapmadım.”

— Magda Saleh, balerin, 1944 doğumlu

“’Caz’ kelimesi benim için yalnızca ‘Sana meydan okuyorum’ anlamına geliyor.”

— Wayne Shorter, müzisyen, 1933 doğumlu

“Caz şarkıcısı nedir? Doğaçlama yapan biri mi? Ama yapmıyorum: Sadeliği tercih ediyorum.

— Astrud Gilberto, şarkıcı, 1940 doğumlu

“Önemli olan süre dolduğunda kim olduğunuzdur.”

— Anne Perry, yazar, 1938 doğumlu

“Kızımı ve hayatıma devam edeceğim günü düşündüğümde, ondan kalacak bir parçam var.”

— Ron Cephas Jones, aktör, 1957 doğumlu

“Ortak bir gelecek vizyonuyla birbirimizi teşvik edelim. Ve bir araya gelip o geleceği inşa etmek için toplayabildiğimiz tüm cesareti, açık yürekliliği ve yaratıcı ruhu ortaya koyalım.”

— Norman Lear, televizyon yazarı ve yapımcısı, 1922 doğumlu